• برابر با : Saturday - 15 June - 2024
کل 715 امروز 0
4
قانون مرخصی وزارت کار و انواع آن:

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار

  • کد خبر : 2917
  • 09 فروردین 1403 - 12:39
انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
طبق مفاد قانون کار میزان مرخصی استحقاقی ۲.۵ روز بر اساس هر ماه است این رقم در سال معادل ۳۰ روز می‌شود. در کارهای سخت و زیان‌آور مدت زمان مرخصی استحقاقی ۳ روز در ماه و معادل ۵ هفته در سال است که باید در نوبت شش ماه اول و شش ماه دوم سال استفاده شود.

انواع مرخصی در قانون کار

۱. مرخصی استحقاقی

طبق ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه، جمعا یک ماه (۳۰ روز) است. سایر روزهای تعطیل جز ایام مرخصی محسوب نخواهد شد. برای کار کمتر از یک سال، مرخصی مزبور به نسبت مدت کار انجام یافته محاسبه می‌شود.

طبق ماده ۶۵ مرخصی سالیانه کارگرانی که به کارهای سخت و زیان آور اشتغال دارند ۵ هفته می‌باشد. استفاده از این مرخصی، حتی الامکان در دو نوبت و در پایان هر شش ماه کار صورت می‌گیرد.

در خصوص مرخصی استحقاقی، چنانچه کارگر از این نوع مرخصی استفاده نکند فقط ۹ روز آن در یکسال قابل ذخیره شدن می‌باشد و مابقی که استفاده نشده است سوخت می‌شود. مرخصی‌های ذخیره شده کارگران در پایان قرارداد کار با اتمام همکاری قابل تبدیل به پول می‌باشد و کارفرمایان مکلفند وجه مرخصی ذخیره شده را به کارگران و در صورت فوت به وارث وی پرداخت نمایند.

مرخصی ساعتی که کمتر از یک روز می‌باشد ساعت آن جمع گردیده و از میزان مرخصی روزانه کسر می گردد. بنابراین در کارهای عادی با جمع ۸ ساعت مرخصی ساعتی و در کارهای سخت و زیان آور با جمع ۶ ساعت آن، یک روز از مرخصی کسر خواهد شد.

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار

نکته مهم

چنانچه سایر تعطیلات رسمی در بین ایام مرخصی استحقاقی کارگران قرار گیرد، روز تعطیل جز ایام مرخصی محاسبه نخواهد شد.

انواع مرخصی های استحقاقی

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار ۱
۱. مرخصی ساعتی

کارمند می‌تواند یک ساعت یا بیشتر را در طول روز سرکار حضور نداشته باشد.و این تایمی که مرخصی گرفته از تایم مجاز تعطیلی سالیانه فرد کسر می‌شود. البته، این تعطیلی برای افرادی است که کار بسیار واجب و ضروری در خارج از شرکت داشته و یا مشکلی برایشان پیش آمده و مجبور به رسیدگی هستند. طبق ماده ۷ قانون کار مرخصی کمتر از یک روز کار، جز مرخصی استحقاقی منظور می‌شود.

نکته مهم

مرخصی ساuتی به هیچ وجه نباید از یک روز کاری بیشتر باشد. در این صورت، از حقوق کارمند کسر شده و بیمه‌ای هم برای آن در نظر گرفته نمی‌شود. اما به طور تقریبی می‌توان گفت که، هر فرد می‌تواند به مدت دو ساعت یا بیشتر (پنج یا شش ساعت) در طول روز از این نوع تعطیلی استفاده کند.

۲. مرخصی دوران شیردهی

طبق ماده ۷۸ قانون کار، کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک پس از هر سه ساعت، نیم ساعت فرصت شیردادن بدهد.

۳. مرخصی زایمان

کارگر زن مجاز است برای مدت دو سال، یعنی تا دو سالگی نوزاد روزانه به مدت یک ساعت از مرخصی ساعتی به منظور شیردهی به نوزاد استفاده کند. و این زمان می‌تواند در ابتدای شروع ساعت کاری و یا در انتهای ساعات کاری در نظر گرفته شود.

ضمناً برای مادرانی که صاحب فرزندان دو قلو یا چند قلو هستند روزانه به مدت دو ساعت از مرخصی ساعتی می‌توانند برخوردار شوند. طبق ماده ۷۶ قانون کار، مرخصی زایمان کارگر زن جمعاً ۹ ماه است و حتی الامکان ۴۵ روز از این مرخصی باید پس از زایمان مورد استفاده قرار گیرد.

نکته مهم

مرخصی زایمان جزو سوابق زن کارگر محسوب و در این مدت از طرف سازمان مذکور غرامت ایام بارداری به بیمه شده پرداخت می‌شود.

شرایط استفاده از مرخصی زایمان

۱. ظرف یکسال پیش از زایمان، حق بیمه ۶۰ روز کار را به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کرده باشند.
۲. در مدت استراحت مشغول کار نبوده و مزد یا حقوق دریافت نکرده باشد.
۳. در تاریخ اعلام زایمان مشغول به کار بوده و یا در مرخصی استحقاقی باشد.
۴. در دوره استراحت مزدی برای وی مطرح باشد.

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار ۲

مبلغ کمک هزینه مرخصی زایمان معادل میانگین (دو سوم) دستمزد روزانه بیمه شده در آخرین ۹۰ روز قبل از شروع استراحت ایام بیماری برای هر روز استراحت است. حداکثر  مدت کمک مزبور ۹ ماه (البته حداکثر زمان استفاده از این مرخصی قبل از زایمان ۲ ماه می‌باشد) بدون کسر ۳ روز اول است. همچنین مرخصی زایمان جز سوابق کارگر محسوب می‌شود و در طول این مدت پرداخت حقوق و مزایا کارگر بر عهده سازمان تامین اجتماعی است.

۲. مرخصی استعلاجی

هرگونه بیماری کارگر اعم از اینکه بیماری عادی یا ناشی از کار و یا بیماری از حوادث کار باشد، مستوجب استفاده کارگر از مرخصی استعلاجی می شود. در قانون مدت خاصی جهت استفاده از این نوع مرخصی ذکر نگردیده است و می‌تواند تا سلامتی کامل کارگر از سوی سازمان تامین اجتماعی ادامه یابد. به کارگرانی که از این نوع مرخصی استفاده می‌کنند به شرط تحقق شرایط مندرج در ماده ۵۹ قانون تامین اجتماعی غرامت دستمزد تعلق خواهد گرفت.

ماده ۵۹ قانون تامین اجتماعی: بیمه شدگانی که تحت معالجه و یا درمان‌های توانبخشی قرار می‌گیرند و بنا به تشخیص سازمان تامین اجتماعی موقتاً قادر به کار نیستند، به شرط عدم دریافت مزد یا حقوق، استحقاق دریافت غرامت دستمزد را با رعایت شرایط زیر خواهند داشت:

الف: بیمه شده بر اثر حوادث ناشی از کار یا بیماری‌های حرفه‌ای تحت درمان قرار گرفته باشد.
ب: در صورتی که بیمه شده بر سبب بیماری و طبق گواهی پزشک احتیاج بر استراحت مطلق یا بستری شدن داشته باشد و در تاریخ اعلام بیماری، مشغول به کار بوده و یا در مرخصی استحقاقی باشد.

مستخدمین در صورت ابتلا به بیماری‌هایی که مانع اجرای وظایف آنان باشد از مرخصی استعلاجی با دریافت حقوق و مزایای ماهانه استفاده خواهند نمود که در این دوران سازمان تامین اجتماعی مشمول پرداخت حقوق و مزایای ماهانه کارگر می‌باشد.

نکته مهم

طبق ماده ۷۴ قانون کار، مدت مرخصی استعلاجی با تایید سازمان تامین اجتماعی، جز سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد.

در مقررات قانون کار محدودیتی برای گرفتن مرخصی استعلاجی کارگران مشمول قانون کار پیش بینی نشده است. به هر میزان که پزشک معالج تجویز کرده باشد امکان استفاده از مرخصی استعلاجی وجود دارد.

غرامت دستمزد از اولین روزی که بیمه شده بر اثر حادثه یا بیماری حرفه‌ای و به موجب تشخیص سازمان تامین اجتماعی خدمات درمانی قادر به کار نباشد پرداخت خواهد شد. در مواردی که عدم اشتغال به کار و معالجه به سبب بیماری باشد و بیمار در بیمارستان بستری نشود، غرامت دستمزد از روز چهارم پرداخت خواهد شد.

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار ۳

دریافت غرامت دستمزد دوران استراحت پزشکی مشروط به داشتن این شرایط است:

الف) شما نباید از کار افتاده کلی باشید.
ب) کارفرما طبق ضوابط و مقررات دیگری مکلف به پرداخت حقوق شما نباشد.
ج) درایام بیماری فرد مربوطه را از کارفرما دریافت نکرده باشید.
د) در تاریخ اعلام بیماری مشغول به کار یا در مرخصی استحقاقی باشید.

تا سقف سه روز مرخصی استعلاجی با تأیید پزشک معتمد، قابل قبول بوده و حقوق و مزایای فرد توسط کارفرما پرداخت خواهد شد. بیش از سه روز، مرخصی استعلاجی با تأیید پزشک معتمد سازمان اجتماعی، قابل قبول بوده و حقوق و مزایای فرد پس ازپایان دوره استعلاجی توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت خواهد شد.

۳. مرخصی بدون حقوق

هرگاه مرخصی استحقاقی کارمندی به طور کامل استفاده شده باشد، با توافق کارفرما، کارمند می‌تواند از مرخصی بدون حقوق استفاده کند. همانگونه که از نام این نوع مرخصی پیداست خصوصیت اصلی این مرخصی، بدون حقوق و مزد است. حداکثر مرخصی بدون حقوق ۲ سال است. به موجب ماده ۱۶ قانون کار، قرارداد کارگرانی که از مرخصی‌های بدون حقوق استفاده می‌کنند، در طول مدت مرخصی به حالت تعلیق در می‌آید.

نکته مهم

در ایام مرخصی بدون حقوق، هیچگونه سابقه کاری، حقوق و مزایا به کارمند تعلق نمی‌گیرد.

۴. مرخصی حج (برای ادای حج واجب)

کارمندان و کارگران می‌توانند برای ادای فریضه حج واجب تمتع از یک ماه مرخصی با حقوق (طبق ۲۶ روز مرخصی در قانون کار) استفاده کنند. اگر فرد، ۳۰ روز مرخصی نداشته باشد، روزهای مازاد برای او، بدون حقوق در نظر گرفته می‌شود. این مرخصی، تنها برای حج تمتع قابل استفاده است و برای حج عمره، در نظر گرفته نمی‌شود. برای حج عمره، می‌توان از مرخصی بدون حقوق با دلیل سفر طولانی مدت استفاده کرد.

به استناد ماده ۶۷ قانون کار (هر کارگر حق دارد به منظور ادای هزینه حج واجب در تمام مدت کار خویش فقط برای یک نوبت، “یک ماه” به عنوان مرخصی استحقاقی یا مرخصی بدون حقوق استفاده نماید). در این نوع مرخصی که با توجه به قانون بدون حقوق می‌باشد کارگر می‌تواند در صورت کسب مرخصی استحقاقی از آن استفاده نماید.

۵. مرخصی تحصیلی

مرخصی تحصیلی از نوع مرخصی‌های بدون حقوق می‌باشد. ویژگی حائز اهمیت این نوع مرخصی بر خلاف دیگر مرخصی‌های بدون حقوق این است که: ۲ سال زمان تعیین شده برای این مرخصی به مدت ۲ سال دیگر نیز قابل تمدید می‌باشد و جمعا ۴ سال است.

۶. مرخصی های مربوط به حوادث تلخ و شیرین زندگی

انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار
انواع مرخصی در قانون کار و نحوه محاسبه مرخصی در قانون کار ۴

ماده ۷۳ به کلیه کارگران در موارد زیر حق داده است که از سه روز مرخصی استفاده نمایند:
الف) ازدواج دائم
ب) فوت همسر، پدر، مادر و یا فرزندان
ج) تولد فرزند برای پدر که همسر شاغل دارد (۱۴ روز)

چند نکته مهم در مورد مرخصی استحقاقی

۱. روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد است. (ماده ۶۲)

۲. کارگران علاوه بر تمام تعطیلات رسمی کشور، یک روز دیگر هم تعطیلند و آن تعطیلی ۱۱ اردیبهشت، روز کارگر است که کارفرمایان نباید در این روز کارگران را به خدمت بگیرند یا وادار به کار کنند. ضمن آنکه حقوق و دستمزد و اضافه کار روز تعطیل کارگر باید محاسبه شود. (ماده ۶۳)

۳.در صورت تنظیم مرخصی کارگران (سه ماه آخر هر سال برای سال بعد با تایید شورای اسلامی کار) در روزهای سال امکان جابجایی مرخصی بین خود کارگران وجود دارد. (ماده ۶۹)

۴.مرخصی‌های روزهای پنجشنبه، ۴ ساعت در نظر گرفته می‌شود.

۵. در صورت بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی، تعطیلی کارگاه یا فوت کارگر، مطالبات بابت مرخصی استفاده نشده به کارگر یا ورثه پرداخت می‌شود. (ماده ۷۱)

کلام آخر

استفاده از مرخصی برای تمام کارمندان امری عادی محسوب می‌شود. بیشتر مرخصی‌ها، ازجمله مرخصی استحقاقی، جزو مرخصی‌های باحقوق هستند. به این معنی که کارمند در روزهای دوری از کار، حقوق عادی خود را دریافت می‌کند. همچنین حق بیمه وی نیز توسط کارفرما پرداخت شده و روزهای غیبت هم جزو سابقه او به حساب می‌آیند.

مرخصی انواع مختلفی دارد که عبارتند از: استحقاقی، استعلاجی، بدون حقوق، حج، تحصیلی و مرخصی های مربوط به حوادث تلخ و شیرین زندگی. به همه این مرخصی‌ها در قانون کار اشاره شده است. همچنین هرکدام قوانین و شرایط مربوط به خود را دارند که در این مقاله به همه آن‌ها پرداخته شد.

با توجه به نیاز کارگر و در صورت توافق با کارفرما،کارگر میتواند مرخصی بگیرد ولی توصیه ای که به کارگران دارم این است که زمان مناسب را برای درخواست خود انتخاب کنید و به صورت واضح و با اعتماد به نفس با کارفرما صحبت کنید و بهتر است درخواست خود را مکتوب کنید و به این نکته هم توجه داشته باشید که کارهای خود را قبل از رفتن به مرخصی به اتمام برسانید.

سوالات متداول

 

ممکن است کارگری که از مرخصی استعلاجی استفاده کرده است، بیمه نباشد و به این دلیل نتواند از امکانات سازمان تأمین اجتماعی استفاده نماید و یا از چتر حمایتی بیمه دیگری بهره مند شود.مثل کارمندان بازنشسته که پس از بازنشستگی بر اساس قانون کار مشغول به کار هستند.آیا باید این دوره جزو سوابق استخدامی ایشان در روزهای کاری به حساب آید؟

در خصوص شرایط خاص اینچنینی سازمان تأمین اجتماعی می تواند به عنوان یک مرجع، مسئول تأیید یا عدم تأیید بیماری باشد تا پس از تأیید، فرد مستحق بتواند از سوابق کاری خود در این مدت بهره مند شود.

اگر کارفرما در ایام بیماری به کارگر مزد پرداخت کند و یا اگر دچار ازکارافتادگی شود ،آیا کارگر می تواند از بیمه حقوق بگیرد؟

 خیر در صورتی که کارگر در ایام بیماری از کارفرما حقوق دریافت کرده باشد در این صورت  کارگر بیمار مستحق دریافت غرامت دستمزد نمی‌شود. و اگر کارگر بیمار دچار از‌کار‌افتادگی کلی شود، دیگر مشمول این ماده نخواهد بود و سازمان تامین اجتماعی بر اساس قواعد ازکارافتادگی عمل می‌کند

لینک کوتاه : https://kargar.info/?p=2917

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.